Әкімшілік және жалпы ақпарат
Түрікменстан — 1995 жылғы 12 желтоқсанда БҰҰ Бас Ассамблеясының қарарымен танылған тұрақты бейтараптық мәртебесіне ие Орталық Азиядағы тәуелсіз мемлекет. Ел аумағының көлемі 491,21 мың шаршы км. Халық пен тұрғын үй қорының толық ресми санағының деректеріне сәйкес, 2022 жылғы 17 желтоқсандағы жағдай бойынша халық саны 7 057 841 адамды құрайды. Әкімшілік-аумақтық тұрғыдан Түрікменстан 5 уәлаяттан (Ахал, Балқан, Дашоғыз, Лебап және Мары), сондай-ақ мемлекеттік маңызы бар қала мәртебесіне ие Ашғабат және Аркадаг қалаларынан тұрады. Елде 37 этрап, қалалар құрамындағы 7 этрап, 48 қала, 70 кент, 461 генгешлик және 1691 ауылдық елді мекен бар. Астанасы — Ашғабат — елдің саяси, әкімшілік және дипломатиялық орталығы, ақ мәрмәр сәулетімен танымал және Гиннестің рекордтар кітабына енген. Түрікменстан сондай-ақ Орталық Азияны Каспий өңірімен, Таяу Шығыспен және Оңтүстік Азиямен байланыстыратын стратегиялық географиялық орынға ие.
Табиғи-географиялық бейіні және климаты
Ел аумағының шамамен 80%-ын Қарақұм шөлі алып жатыр. Түрікменстанның табиғи құрылымына шөлді, таулы және теңіздік (Каспий маңы) экожүйелер кіреді. Климаты — күрт континенттік, өте құрғақ. Жазы өте ыстық (температурасы +50 °C-қа дейін), қысы салыстырмалы түрде жұмсақ. Жауын-шашын аз мөлшерде түседі және негізінен қыс-көктем мезгілдерінде байқалады.
+50 жазда
Ұлттық мәдени мұра
Түрікменстанның мәдени мұрасына ахалтеке жылқылары, түрікмен алабайы, дәстүрлі кілем тоқу өнері, сондай-ақ Ұлы Жібек жолының көне қалалары жатады.
Стратегиялық көзқарас
Түрікменстанның стратегиялық дамуы тұрақты, әлеуметтік бағдарланған және экологиялық жауапты даму бағыты аясында жүзеге асырылуда. Ұзақ мерзімді саясаттың негізінде «Қуатты мемлекеттің жаңа дәуірінің жаңғыруы: Түрікменстанның 2022–2052 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық дамуының ұлттық бағдарламасы» жатыр. Сондай-ақ келесі бағдарламалар іске асырылуда:
- 1Түрікменстан Президентінің 2022–2028 жылдарға арналған елдің әлеуметтік-экономикалық даму бағдарламасы
- 2Түрікменстан Президентінің 2028 жылға дейінгі кезеңге арналған халықтың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайларын жақсарту жөніндегі ұлттық бағдарламасы
- 3Түрікменстанда цифрлық экономиканы дамытудың 2026-2028 жылдарға арналған тұжырымдамасы
Стратегиялық көзқарас түрікмен халқының Ұлттық Көшбасшысы, Түрікменстан Халк Маслахатының Төрағасы Гурбангулы Бердімұхамедов қалыптастырған және Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов дәйекті түрде жүзеге асырып отырған саяси қағидаттарға негізделген. Бұл қағидаттар экономикалық дамуды экологиялық қауіпсіздікпен ұштастыруды, «жасыл» технологияларды енгізуді және халықаралық ынтымақтастықты кеңейтуді көздейді.
Түрікменстанның халықаралық аренадағы бастамалары
Түрікменстан БҰҰ алаңында экологиялық бастамаларды белсенді түрде ілгерілетуде. БҰҰ Бас Ассамблеясының 80-сессиясында Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов бірқатар маңызды бастамаларды ұсынды:
- - Орталық Азия елдері үшін шөлейттенуге қарсы күрес жөніндегі Өңірлік орталық құру, ол жердің тозуы мен климаттың өзгеруіне қарсы күрестегі күш-жігерді біріктіруге бағытталған
- - Каспий теңізінің экожүйесін сақтау және оның ресурстарын тұрақты пайдалану платформасы ретінде Каспий экологиялық бастамасын ілгерілету
- - Қоршаған ортаны қорғау, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану және Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу саласындағы халықаралық ынтымақтастықты нығайту
Түрікменстан экологиялық күн тәртібін өңірлік және жаһандық тұрақтылықтың маңызды элементі ретінде қарастырады.
Заманауи жобалар
Қазіргі бастамалардың қатарында:
- - Аркадаг қаласын экологиялық бағыттағы «ақылды қала» ретінде салу
- - басқару мен экономикаға цифрлық технологияларды енгізу
- - «жасыл» экономиканы және ресурсты үнемдейтін технологияларды дамыту
Өңірдегі рөлі
Түрікменстан Орталық Азиядағы өңірлік ынтымақтастықтың белсенді қатысушысы және экология, климат пен тұрақты даму салаларындағы өзара іс-қимылдың жаңа нысандарының бастамашысы ретінде әрекет етеді.