Қазақстан Президенті: Орталық Азия елдері бірлік пен өзара сенімділік танытып келеді
Сейсенбі күні БҰҰ Бас Ассамблеясының 80-ші сессиясының жалпы пікірталастары барысында сөз сөйлеген Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев қауіпсіздік, қарусыздану, климаттың өзгеруі және технологиялық даму сияқты өзекті жаһандық мәселелерді шешудегі жаһандық ұйымның рөлін күшейту қажеттілігін атап өтті.
БҰҰ реформасы
Мемлекет басшысы көпжақты институттардағы сенім дағдарысын атап өтіп, ауқымды реформаларға шақырды. Ол Қауіпсіздік Кеңесіне назар аударып, Азия, Африка және Латын Америкасының ірі державалары ауыспалы өкілдік алуы керек, ал орта державалардың рөлін күшейту керек деп мәлімдеді. «Ірі державалар бөлінген кезде мұндай мемлекеттер БҰҰ ішінде көпір бола алады», - деп атап өтті ол.
Қарусыздану және қауіпсіздік
Президент қару-жарақты бақылау туралы келісімшарттардың бұзылуына және әскери шығындардың өсуіне алаңдаушылық білдірді, бұл бүкіл әлемде рекордтық 2,7 триллион долларға жетті. Ол ядролық державалар арасындағы диалогты қайта бастауды және Қазақстанда қарусыздану және таратпау бойынша жаңа талқылау кезеңін өткізуді ұсынды. «Қазақстан ядролық қарусыздану және таратпау бойынша жаңа диалогты өткізуге дайын», - деді ол халықаралық биологиялық қауіпсіздік агенттігін құру жөніндегі ұлттық бастаманы еске түсіре отырып.
Климат және экология
Жаһандық жылыну туралы айта келе, президент Орталық Азиядағы температураның әлемдік орташа көрсеткіштен екі есе жылдам көтеріліп жатқанын атап өтті. Еріп жатқан мұздықтар миллиондаған адамдардың азық-түлік және су қауіпсіздігіне қауіп төндіреді. «Қазақстан Арал теңізі трагедиясынан терең сабақ алды. Біздің тұрақты жұмысымыздың арқасында біз теңіздің солтүстік бөлігін сақтап қала алдық», - деді ол.
Ол Каспий теңізіндегі жағдайға ерекше назар аударып, оның таяздануы аймақтық мәселеден тысқары шығатынын атап өтті. «Бұл енді тек аймақтық мәселе емес, жаһандық ескерту сигналы», - деп атап өтті ол серіктестермен бірлесіп су ресурстарын үнемдеу бойынша шұғыл шаралар қабылдауға шақырды.
Аймақтағы транзиттік әлеует
Тоқаев сонымен қатар аймақтың транзиттік әлеуетін атап өтті: Қазақстан Солтүстік-Оңтүстік және «Бір белдеу, бір жол» көлік дәліздеріне миллиардтаған доллар инвестиция салуда. Ол инфрақұрылым мен жеткізу тізбектерінің дамуы Орталық Азияны дамып келе жатқан жаһандық көлік желісіндегі негізгі буынға айналдыратынын атап өтті. «2029 жылға қарай Қазақстан бес мың шақырым теміржол салуды жоспарлап отыр», - деп қосты президент.
БҰҰ-мен ынтымақтастық
Қазақ көшбасшысы өз елінің Біріккен Ұлттар Ұйымымен ынтымақтастықты жоғары бағалайтынын атап өтті. Ол Орталық Азия мен Ауғанстанға арналған Тұрақты даму мақсаттары бойынша БҰҰ аймақтық орталығы Алматыда жұмыс істейтінін еске салды. 2026 жылдың сәуірінде Астанада БҰҰ және басқа да халықаралық ұйымдармен серіктестікте аймақтық экологиялық саммит өтеді. Сонымен қатар, Қазақстанның бастамасымен 2026 жыл Тұрақты даму үшін еріктілердің халықаралық жылы деп жарияланды.